به روى زمين ، از براى عمل ، باز مىگردد . و گويند آن نفس كه كارهاى نيك و افعال فاضله - بر عكس آنچه پيش از اين گفتيم - داشته باشد ، او ملابس زيبايى و كمال و تندرستى و امن و نيرو و انس و نشاط و ملك و عزّت و طيب نفس خواهد بود و سرانجام آن نفس ، به بهشت مىرسد و به اندازهء استحقاقش در آنجا درنگ مىكند ، سپس به جهان باز مىگردد از براى عمل . و گفته‌اند كه بهشت سى و دو مرتبه است و در ادنى مرتبهء آن ، اهل بهشت ، چهار صد هزار سال و سى و سه هزار سال و ششصد و بيست سال درنگ مىكنند . و هر مرتبه‌اى دو برابر مرتبهء فرودين خويش است ، كه شمار آن به طول مىانجامد . و گويند كه دوزخ سى و دو مرتبه است . آنگاه به توصيف صفات عجيب آن از حريق و زمهرير پرداخته‌اند . و عقيده دارند كه هر كس چيزى را ، بجز از انسان ، كشته باشد صد و يك بار بدان كشته مىشود و هر كس انسانى را كشته باشد هزار و يك بار بدان كشته مىشود و گويند هر عضوى از اعضاى بدن آدمى كه زشت و قبيح آفريده شده باشد ، اين بدان سبب بوده است كه صاحب آن عضو بدان عضو مرتكب كارى زشت شده است . اين است اصل تناسخ و از اهل هند است كه اين فكر در ميان ديگر امتها انتشار يافته است . و هيچ امتى از امم وجود ندارد مگر اينكه به جزا ، همان گونه كه ياد كرديم ، مقّر است يا به گونهء تناسخ يا به صورت ذخيره شدن براى آخرت . و اجماع كرده‌اند كه عذاب به اندازهء استحقاق است و سپس منقطع مىگردد . و گروه بسيارى از يهود برآنند كه ، چون اهل بهشت و دوزخ بدانجا درآيند و هزار سال بر آن بگذرد ، اين دو فانى شوند و تعطيل گردند و اهل بهشت به گونهء فرشتگان درآيند و اهل دوزخ استخوان سوخته . و استدلال ايشان به گفتهء انبياى دوازده‌گانه است كه در سفر يهوشوع چنين مكتوب است كه : « خداى مىگويد اگر در فرمان من چنگ زنى و پيمان خويش به پايان برى تو را جايگاهى دهم در ميان آن كسان كه روياروى من ايستاده‌اند . » و در مورد اهل دوزخ گويند كه آنان استخوان سوخته مىشوند در زير گامهاى اهل بهشت . و من از مردى از يهود - كه نفرين خداى بر ايشان باد - شنيدم كه بعضى از آنان عقيده دارند كه جهان در هر شش هزار سال ، به پايان مىرسد و از نو آغاز مىشود و برآنند كه روز شنبه روز حساب است و مقدار آن هزار سال . و روز يكشنبه روز آغاز است . و خداى ، بدانچه ايشان گويند ، آگاهتر است . و بسيارى از ايشان به جاودانگى بهشت و دوزخ عقيده دارند و استدلال ايشان به سخن شعيا است در سفر خويش كه : « اهل بهشت ، به درآيند و بنگرند اجساد كسانى را كه عصيان من كرده‌اند در حالى كه ارواح ايشان نمىميرد و آتش ايشان هرگز خاموش نمىشود . » و مجوس برآنند كه شخص بدكار ، به اندازهء استحقاق خويش ، پس از مرگش به